Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn là dấu hiệu có thể xuất hiện khi gà bị stress, rối loạn tiêu hóa, cầu trùng, bệnh hô hấp, Newcastle hoặc một số bệnh truyền nhiễm khác. Không nên chỉ nhìn ba biểu hiện này để kết luận bệnh. Người nuôi cần quan sát thêm phân, hô hấp, biểu hiện thần kinh, tỷ lệ mắc và tốc độ lây lan. Khi nhiều con phát bệnh hoặc chết bất thường, cần cách ly đàn nghi bệnh và liên hệ thú y. Chọn con giống khỏe, chuồng trại sạch, nước uống an toàn, dinh dưỡng phù hợp và phòng bệnh chủ động là nền tảng giúp giảm rủi ro.
Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn là tình trạng khá phổ biến khiến nhiều bà con lo lắng, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện cùng lúc ở nhiều con trong đàn. Đây không phải tên của một bệnh cụ thể mà là nhóm dấu hiệu có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau.
Gà có thể chỉ bị stress do thời tiết, thay đổi thức ăn hoặc môi trường nuôi. Tuy nhiên, Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn cũng có thể là dấu hiệu ban đầu của cầu trùng, Newcastle, bệnh đường hô hấp, bệnh đường ruột hoặc một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Vì vậy, điều quan trọng nhất là không vội dùng thuốc khi chưa xác định được nhóm triệu chứng đi kèm.
Khi khỏe mạnh, gà thường nhanh nhẹn, phản ứng tốt với tiếng động, tích cực tìm kiếm thức ăn và có bộ lông tương đối gọn.
Khi sức khỏe suy giảm, gà thường giảm vận động, đứng hoặc nằm một chỗ. Việc xù lông có thể xuất hiện khi gà mệt, lạnh hoặc đang có vấn đề sức khỏe.
Do đó, Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn chỉ nên được xem là dấu hiệu cảnh báo ban đầu. Muốn xác định nguyên nhân, bà con cần quan sát thêm:
Gà có tiêu chảy không?
Phân màu gì?
Có máu trong phân không?
Gà có ho, khò khè hay chảy nước mũi?
Có vẹo cổ hoặc đi đứng không vững?
Mào có tím tái bất thường?
Gà có sốt, uống nhiều nước?
Trong đàn có xuất hiện gà chết nhanh hay không?
Triệu chứng xuất hiện ở một con hay lan ra nhiều con?
Chính những biểu hiện đi kèm này mới giúp khoanh vùng nguyên nhân tốt hơn.
Nếu Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn đồng thời đi phân loãng, phân bất thường, mất nước hoặc gầy nhanh, bà con nên chú ý đến nhóm bệnh đường tiêu hóa.
Một trong những nguyên nhân thường được nhắc đến là bệnh cầu trùng.
Cầu trùng do ký sinh trùng thuộc giống Eimeria gây ra. Nguy cơ tăng khi gà tiếp xúc nhiều với phân, nền chuồng ẩm và mật độ nuôi cao.
Gà mắc bệnh nặng có thể:
Ủ rũ.
Xù lông.
Ăn ít hoặc bỏ ăn.
Chậm lớn.
Tiêu chảy.
Một số thể có thể xuất hiện máu trong phân.
Nếu đàn gà còn nhỏ, nền chuồng thường xuyên ẩm và xuất hiện tình trạng trên, cầu trùng là một trong những nguyên nhân cần được lưu ý.
Bà con có thể đọc thêm bài Các bệnh thường gặp ở gà trên Tri Thức Nhà Nông để nhận biết thêm các bệnh đường ruột phổ biến.
Nếu ngoài biểu hiện Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn, đàn gà còn xuất hiện:
Ho.
Hắt hơi.
Khò khè.
Chảy nước mũi.
Thở khó.
Há mỏ để thở.
thì cần nghĩ đến nhóm bệnh liên quan đến đường hô hấp.
Nguyên nhân có thể liên quan đến điều kiện chuồng nuôi quá bí, nhiều bụi, khí độc, độ ẩm cao hoặc các bệnh hô hấp truyền nhiễm.
Không nên chỉ nghe tiếng khò khè rồi tự kết luận gà mắc một bệnh cụ thể. Một số bệnh khác nhau có thể tạo ra biểu hiện hô hấp khá giống nhau.
Việc cần làm trước tiên là tách những con có triệu chứng rõ, cải thiện độ thông thoáng và giữ khu vực nuôi sạch, khô.
Đây là vấn đề bà con đặc biệt cần lưu ý.
Newcastle, thường được người chăn nuôi gọi là bệnh gà rù, có thể gây biểu hiện:
Gà mệt, giảm hoạt động.
Bỏ ăn.
Khó thở.
Có dịch ở miệng hoặc đường hô hấp.
Tiêu chảy xanh loãng ở một số trường hợp.
Run.
Vẹo cổ.
Rối loạn vận động.
Có thể chết nhanh.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào dấu hiệu Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn thì chưa thể kết luận đàn gà mắc Newcastle.
Khi nghi ngờ Newcastle, đặc biệt nếu bệnh lan nhanh hoặc xuất hiện biểu hiện thần kinh và tỷ lệ chết tăng, bà con nên liên hệ cán bộ thú y để được kiểm tra.
Tri Thức Nhà Nông hiện đã có bài Cách phòng bệnh Newcastle trên gà hiệu quả, bà con có thể đọc thêm để chủ động xây dựng chương trình phòng bệnh cho đàn.
Nếu Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn xuất hiện hàng loạt, kèm theo nhiều con chết nhanh, khó thở, sưng vùng đầu, tím mào hoặc rối loạn thần kinh, không nên tự điều trị kéo dài.
Một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể gây biểu hiện tương tự.
Trong trường hợp đàn gia cầm có tỷ lệ mắc hoặc chết tăng bất thường, biện pháp an toàn là hạn chế di chuyển gà ra khỏi khu vực nuôi, hạn chế người ra vào và liên hệ cơ quan thú y để được hướng dẫn.
Đặc biệt, cúm gia cầm có thể gây giảm năng lượng, bỏ ăn, khó thở, tiêu chảy, triệu chứng thần kinh và chết đột ngột. Vì vậy không nên tự chẩn đoán chỉ qua một vài dấu hiệu bên ngoài.
Không phải trường hợp Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn nào cũng do virus, vi khuẩn hay ký sinh trùng.
Bà con cần kiểm tra lại toàn bộ môi trường nuôi.
Gà con đặc biệt nhạy cảm với nhiệt độ. Chuồng quá lạnh, gió lùa hoặc chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn có thể khiến đàn tụ lại, giảm ăn và kém hoạt động.
Thức ăn bị ẩm, mốc, ôi hoặc thay đổi khẩu phần quá nhanh đều có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn uống của đàn.
Nước nhiễm bẩn có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.
Nuôi quá dày làm tăng stress, độ ẩm nền chuồng và khả năng tiếp xúc với chất thải. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để một số bệnh lây lan.
Khi phát hiện Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn, bà con không nên vội trộn nhiều loại thuốc cùng lúc.
Thay vào đó, hãy thực hiện theo trình tự:
Bước 1: Tách gà bệnh
Đưa những con có biểu hiện rõ sang khu vực riêng để dễ theo dõi và giảm nguy cơ lây nhiễm nếu nguyên nhân là bệnh truyền nhiễm.
Bước 2: Quan sát phân
Kiểm tra màu sắc, độ đặc và xem có máu hay không. Đây là thông tin rất hữu ích khi phân biệt nhóm bệnh đường ruột.
Bước 3: Kiểm tra hô hấp
Nghe xem gà có khò khè, ho, hắt hơi hoặc khó thở hay không.
Bước 4: Kiểm tra chuồng
Xem nền chuồng có ẩm không, thức ăn có mốc không, nước uống có sạch không và mật độ đàn có quá cao hay không.
Bước 5: Theo dõi cả đàn
Nếu chỉ một con có triệu chứng, mức độ xử lý khác với trường hợp nhiều con phát bệnh gần như đồng thời.
Bước 6: Liên hệ thú y khi triệu chứng nặng
Nếu gà chết nhanh, bệnh lan rộng, khó thở nặng, tím mào, vẹo cổ, xuất huyết hoặc tỷ lệ chết tăng bất thường, cần liên hệ cán bộ thú y để xác định nguyên nhân.
Không nên mặc định rằng cứ Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn là phải sử dụng kháng sinh.
Kháng sinh không điều trị được bệnh do virus và việc sử dụng không đúng nguyên nhân có thể khiến quá trình xử lý bệnh trở nên phức tạp hơn.
Cách tốt hơn là quan sát đầy đủ triệu chứng, tuổi gà, tình trạng vaccine, số lượng con mắc bệnh, tốc độ lây lan và tình trạng phân trước khi quyết định hướng xử lý.
Đối với những trường hợp nghiêm trọng, chẩn đoán thú y vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Phòng bệnh luôn hiệu quả hơn việc chờ gà phát bệnh mới xử lý.
Bà con nên chú ý:
Chọn con giống khỏe, nhanh nhẹn.
Nuôi đúng mật độ.
Giữ nền chuồng khô.
Thay chất độn chuồng khi quá ẩm.
Cung cấp nước uống sạch.
Không sử dụng thức ăn ẩm mốc.
Vệ sinh máng ăn và máng uống thường xuyên.
Hạn chế người lạ và động vật khác tiếp xúc đàn.
Có khu vực cách ly gà mới nhập.
Thực hiện chương trình vaccine phù hợp theo hướng dẫn thú y.
Theo dõi lượng thức ăn, nước uống và tỷ lệ chết hằng ngày.
Nếu đàn đang ăn bình thường nhưng lượng thức ăn giảm mạnh trong một hoặc hai ngày, đó cũng là tín hiệu nên kiểm tra sớm.
Bên cạnh chuồng trại, dinh dưỡng và phòng bệnh, chất lượng con giống ban đầu có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của cả lứa nuôi.
Con giống nên có nguồn gốc rõ ràng, khỏe mạnh, nhanh nhẹn và tương đối đồng đều. Khi nhận giống, người nuôi cũng cần thực hiện đúng quy trình úm, chăm sóc và phòng bệnh theo từng độ tuổi.
Bà con đang có nhu cầu xây dựng đàn gà thịt, gà thả vườn hoặc gà đẻ có thể tham khảo các dòng con giống tại Nông Trại Xanh Phương Nam.
Nông Trại Xanh Phương Nam cung cấp nhiều giống gia cầm phục vụ các mô hình chăn nuôi khác nhau. Khi lựa chọn giống, bà con nên trao đổi rõ mục tiêu nuôi, quy mô chuồng trại và điều kiện chăm sóc để lựa chọn giống phù hợp.
Việc bắt đầu bằng đàn giống khỏe, kết hợp vệ sinh chuồng trại, dinh dưỡng hợp lý và chương trình phòng bệnh chủ động sẽ giúp hạn chế nhiều rủi ro trong quá trình chăn nuôi.
Có thể, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận. Nếu kèm tiêu chảy, phân có máu, gà gầy và đàn nuôi trên nền chuồng ẩm thì cần lưu ý đến cầu trùng.
Không nhất thiết. Newcastle có thể gây mệt, bỏ ăn và nhiều triệu chứng khác, nhưng cần kết hợp biểu hiện hô hấp, tiêu hóa, thần kinh, tình hình dịch tễ và xét nghiệm để xác nhận.
Có nhiều nguyên nhân khác nhau, từ stress, nhiệt độ, thức ăn đến bệnh đường ruột hoặc bệnh truyền nhiễm. Cần quan sát thêm phân, hô hấp và các biểu hiện của cả đàn.
Không nên sử dụng kháng sinh theo triệu chứng một cách tùy tiện. Cần xác định nhóm nguyên nhân và tham khảo cán bộ thú y khi cần thiết.
Nên liên hệ thú y khi nhiều con cùng phát bệnh, tỷ lệ chết tăng nhanh, gà khó thở nặng, tím mào, có biểu hiện thần kinh, chết đột ngột hoặc nghi ngờ bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn không phải là một bệnh riêng biệt mà là nhóm dấu hiệu cảnh báo sức khỏe đàn gà đang có vấn đề. Nguyên nhân có thể đơn giản như thời tiết, thức ăn, nước uống và stress, nhưng cũng có thể liên quan đến cầu trùng, Newcastle, bệnh hô hấp, bệnh đường ruột hoặc các bệnh truyền nhiễm khác.
Khi phát hiện Gà ủ rũ, xù lông, bỏ ăn, bà con nên tách gà có triệu chứng, quan sát phân, kiểm tra hô hấp, rà soát chuồng trại và theo dõi tốc độ lây lan. Trường hợp bệnh lan nhanh hoặc tỷ lệ chết tăng bất thường cần liên hệ thú y để được chẩn đoán và xử lý đúng nguyên nhân.
Chăm sóc tốt ngay từ con giống, chuồng trại, dinh dưỡng và vaccine vẫn là cách hiệu quả nhất để xây dựng đàn gà khỏe mạnh và giảm thiểu thiệt hại trong chăn nuôi.
Bà con có thể đọc thêm:
Đội ngũ biên tập Tri Thức Nhà Nông
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM